Aktualności

Zdjęcie zrobione na Międzynarodowym Memoriale Szachowym im. Ludwika Zamenhofa 2016 przez Pana Tomasza Jarockiego.

Czy warto grać w szachy?

Autor Łukasz Suchowierski. Fragment autorskiej, jeszcze niepublikowanej książki.

„2.1. Szachy mają wiele walorów edukacyjnych dla ludzi w każdym wieku. Według oficjalnego stanowiska Parlamentu Europejskiego szachy:

– są sportem umysłowym dostępnym dla osób z każdej grupy społecznej,

– mogą przyczynić się do rozwoju społecznego jednostki jak i do osiągnięcia integracji społecznej ogółu,

– mogą poprawić koncentracje bez względu na wiek,

– mogą przyczynić się do zwiększenia cierpliwości i wytrwałości,

– mogą rozwinąć twórczość, intuicję i umiejętność podejmowania decyzji,

– ćwiczą pamięć oraz umiejętności analitycznego myślenia.[1]

2.2. Nauka gry w szachy może wpływać na rozwój psychiczny, społeczny i intelektualny na różnych płaszczyznach.

2.2.1. Zainteresowania – dzięki poznaniu nowej dyscypliny, która może stać się hobby, pasją, a nawet życiową karierą. Dzieci przestają sięgać po laptopa czy tablet wyłącznie po to by
z nudów bezmyślnie poklikać, a zaczynają wykorzystywać zdobycze cywilizacyjne do nauki.

2.2.2. Samodzielność – istotą gry w szachy jest samodzielne, logiczne rozumowanie, łączące poszczególne elementy wiedzy w jedną harmonijną całość. Podpowiedzi na zawodach są niedopuszczalne i surowo karane zgodnie z kodeksem szachowym, przez co partia zależy wyłącznie od zawodnika.

2.2.3. Aktywność – granie w szachy jest idealnym przykładem metod aktywizujących, które są najbardziej wartościowymi metodami nauczania. Specyfika gry niemalże wyklucza odtwórczą rozgrywkę, ponieważ wszelkie próby bezmyślnego naśladownictwa w 99% przypadków kończą się porażką. Dziecko musi samo kreować wydarzenia na szachownicy, chyba, że ma szczęście i przeciwnik zagrał akurat to, co dziecko zna na pamięć i ten „szewczyk” (szachowa pułapka) się udał.

2.2.4. Odpowiedzialność i rozwój emocjonalny – każdy jest odpowiedzialny za swoje decyzje i ponosi kary lub nagrody w postaci wyniku partii. Słabego ruchu nie można wytłumaczyć złą pogodą. „Jeśli przegraliśmy, to tylko dlatego, że pokonał nas inny gracz.”[2] Nie ma kolegów z zespołu, którym można byłoby podać piłkę lub zrzucić na nich winę. Nie można liczyć na dobrą kartę ani szczęśliwie wylosowane kości w grze.

2.2.5. Sprawiedliwość – szachy są grą stuprocentowo informacyjną (obaj gracze przez cały czas wiedzą o wszystkim co dzieje się w grze). Każdy od początku ma równe szanse, a gdyby istniała partia idealna, czyli sekwencja ruchów doskonałych, prawdopodobnie doszłoby do remisu.

2.2.6. Rozwój pamięci wzrokowej i koncentracji – jedną z głównych umiejętności w szachach jest zdolność zapamiętania i reasumowania pozycji w kategoriach najważniejszych jej elementów.

2.2.7. Myślenie logiczno-wyobrażeniowe – grając w szachy ludzie myślą obrazami, dzielą szachownicę na segmenty kojarząc znane pozycje, segregują i grupują bierki zapamiętując
i kojarząc ustawienie bez konieczności zapamiętywania każdego elementu indywidualnie.

2.2.8. Rozwój pozytywnych sfer osobowości – szachy uczą zdrowej rywalizacji i szacunku do przeciwnika niezależnie od wieku, płci, religii czy narodowości. Każdy zawodnik musi przestrzegać zasad kodeksu szachowego. „Zawodnikom nie wolno podejmować żadnych działań przyczyniających się do tworzenia złej reputacji grze w szachy.”[3]

2.2.9. Konsekwencja, wytrwałość i samodyscyplina – szachista powinien stale rozwijać swoje umiejętności i stawiać sobie nowe wyzwania. Nawet mistrz świata musi ćwiczyć i mieć zdrowe podejście do porażek, ponieważ nie wszystkie partie wygrywa. Dążąc do sukcesu należy stale rozwiązywać nowe problemy i starać się wygrać partie aż do jej końca. Jak mawiał znany Polski szachista Ksawery Tartakower  „Nikt jeszcze nie wygrał partii przez jej poddanie”, tak jak nikt nie odnosi sukcesu od leżenia na kanapie.

2.2.10. Myślenie i rozwiązywanie problemów – Józef Kozielecki na podstawie prac znanych psychologów zaproponował ogólną definicję pojęcia myślenie. Według niego „myślenie to zinternalizowana czynność wytwarzania i wyboru informacji (treści), zachodząca w zasadzie w sytuacjach problemowych”[4], które szachista ma przed sobą przez całą partię, przy każdym ruchu i musi je rozwiązywać. Proces zachodzący w mózgu podczas rozgrywania partii doskonale określa definicja myślenia według Philipa G. Zimbardo: „myślenie jest procesem poznawczym, w którym mózg wykorzystuje informację ze zmysłów, emocji i pamięci do tworzenia reprezentacji umysłowych, takich jak pojęcia, obrazy, schematy i skrypty, oraz do manipulowania nimi.”[5]

[1] Oświadczenie Parlamentu Europejskiego z dnia 15 marca 2012 r. w sprawie wprowadzenia do systemów oświaty w Unii Europejskiej programu „Szachy w szkole” http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=TA&reference=P7-TA-2012-0097&format=XML&language=PL [14.07.2017r.].

[2] G. Kasparow Jak życie naśladuje szachy Fijorr Publishing, Warszawa 2009, s. 206.

[3] Kodeks Szachowy, ART. 11.1, http://pzszach.pl/wp-content/uploads/2016/01/Kodeks_Szachowy_przepisy_gry_FIDE_2014.09.01.pdf [14.07.2017r.].

[4] J. Kozielecki, Zagadnienia psychologii myślenia PWN, Warszawa 1966, s. 15.

[5] P. G. Zimbardo, R. L. Johnson, V. McCann, Psychologia: kluczowe koncepcje Tom 3, PWN, Warszawa 2010, s. 106.”

Warto grać w szachy? 🙂

Zapraszamy do Akademii Gambit!

siedziba akademii gambit